Toelichting op de regiocijfers

Aan de hand van het radermodel worden de bijzonderheden van de IJR 2020 beschreven. Waar mogelijk worden ook de meerjarentrends benoemd.

ALGEMENE KENMERKEN REGIO GELDERLAND-MIDDEN

Het aandeel kinderen en jongeren van 0-19 jaar zien we de afgelopen vijf jaar langzaam afnemen in de regio. In 2016 bestond de bevolking in de regio voor 22,4% uit 0 tot 19-jarigen; in 2020 is dit 20,3%. Het aandeel jongeren met een niet-Westerse migratieachtergrond stijgt heel langzaam van 8,7% naar 9,9%. Het percentage eenoudergezinnen neemt ook een weinig toe in de afgelopen vijf jaar, namelijk van 6,5% naar 7,4%.

LICHAMELIJKE GEZONDHEID

Overgewicht: Het percentage kinderen van 3 jaar met overgewicht is het afgelopen jaar in de regio iets toegenomen ten opzichte van vorig jaar, van 8% naar 9%. Het percentage kinderen met overgewicht in de leeftijdsgroepen 5/6-jarigen, 10/11-jarigen en 13/14-jarigen is ten opzichte van vorig jaar nagenoeg hetzelfde gebleven. De afgelopen 5 jaar is het percentage jongeren met overgewicht de leeftijdscategorie 13/14-jarigen iets gedaald. In de overige leeftijdscategorieën is het percentage nagenoeg gelijk gebleven.

Vaccinatiegraad: Na de jarenlange negatieve trend in de vaccinatiegraad is afgelopen rapportagejaar in de regio een positieve ontwikkeling waarneembaar. Vaccinatiegraad is een belangrijk thema in de regio. In de tabellenboeken bij deze rapportage vindt u een aantal cijfers. De VGGM brengt separaat rapport uit waarin deze en andere cijfers met betrekking tot de vaccinatiegraad nader worden geduid.

In de IJR zijn ook cijfers van de Ambulancedienst Gelderland-Midden opgenomen (AGM, voorheen genaamd RAV). De cijfers betreffen de werkdiagnoses die gesteld worden door het ambulancepersoneel bij het afhandelen van een melding. Hierin zijn geen duidelijke trends waarneembaar. Het aantal werkdiagnoses bij de AGM psychiatrie bij kinderen 12-19-jarigen is ten opzichte van vorig jaar gelijk gebleven. Over een langere periode bezien (de afgelopen 5 jaar) is het aantal iets toegenomen.

Eén of meer chronische aandoeningen: Het percentage jongeren dat zegt één of meer chronische  aandoeningen te hebben is iets gestegen t.o.v. vorig jaar. Meerjarentrends kunnen niet geboden worden omdat de onderliggende definities van de registraties in de afgelopen 5 jaar gewijzigd zijn.

Of jongeren binnen 1 uur in slaap vallen wordt gemeten tijdens het contactmoment van de JGZ met 15/16-jarigen. In de regio neemt dit voor vmbo’ers over de jaren toe, een positieve ontwikkeling dus. Op het mhv is het percentage over de jaren nagenoeg gelijk gebleven.

LEEFSTIJL

Een gezonde leefstijl is extra belangrijk voor kinderen en jongeren: jong geleerd is oud gedaan! Bovendien blijken gezonde leerlingen beter te leren en te presteren. Programma De Gezonde School  helpt scholen om doelgericht en effectief te werken aan de gezondheid van leerlingen. De aanpak ondersteunt scholen van zowel het primair als het voortgezet onderwijs en legt de basis voor een duurzaam gezondheidsbeleid.

Veel thema’s op het gebied leefstijl voor kinderen van 4 tot 12 jaar worden gemeten in de Kindermonitor, zoals: meer dan 2 uur buitenspelen, meer dan 7 uur per week bewegen en lid zijn van een sportclub. Deze data worden slechts één keer per vier jaar geactualiseerd. Om die reden zijn er met betrekking tot deze thema's geen meerjarentrends getoond. De data met betrekking tot jongeren worden wel jaarlijks geactualiseerd, en wel door de afname van de Check (zie uitleg elders in deze rapportage bij Gezondheidsmonitor Jeugd 2019), bij de derdeklassers van het vmbo en de vierdeklassers van het mhv.

Borstvoeding: Het percentage kinderen dat de eerste 3 maanden uitsluitend borstvoeding krijgt, is de laatste jaren regionaal nagenoeg gelijk gebleven (36%).

Bewegen: Vmbo’ers geven de afgelopen vijf jaar aan meer te bewegen dan de mhv’ers.

Roken: Er zijn meer rokers onder leerlingen van het vmbo (klas 3) dan onder leerlingen van het mhv (klas 4), respectievelijk 11% en 7%. De percentages zijn nagenoeg gelijk aan vorig jaar. De afnemende trend van de laatste jaren lijkt nu te stagneren.

Alcoholgebruik en Bingedrinken: Procentueel bezien zijn er onder de vierde klassers van het mhv meer jongeren die alcohol drinken dan onder de derde klassers van het vmbo. Op het mhv ligt het percentage op 35% en op het vmbo geeft meer dan een kwart van de jongeren aan recent alcohol te hebben gedronken. Ongeveer 1 op de 5 van de jongeren op het vmbo geeft aan wel eens 5-6 glazen per keer te drinken (bingedrinken).Leerlingen op het mhv bingedrinken vaker, namelijk 26%.

Over de afgelopen 5 jaren bezien is het aantal leerlingen dat zegt recent alcohol te hebben gedronken afgenomen. Met name na de regelgeving van 1 januari 2014 is het aantal leerlingen dat recent alcohol heeft gedronken gedaald. Het percentage jongeren dat zegt te bingedrinken is over de jaren nagenoeg gelijk gebleven.

Blowen: Op het mhv (8%) wordt meer geblowd dan op het vmbo (5%). Er wordt geen duidelijke trend waargenomen in het gebruik van hasj/wiet de afgelopen vijf jaar.

Beeldschermgebruik: Voor de 4 tot 12-jarigen kan geen meerjarentrend gegeven worden, omdat de data uit de Kindermonitor verkregen worden. De Kindermonitor wordt eens per 4 jaar uitgevraagd. Bij oudere kinderen zien we over meerdere jaren een sterke stijging van het beeldschermgebruik. Vmbo’ers geven vaker aan meer dan 3 uur per dag achter een beeldscherm te zitten dan mhv’ers. Circa 85% van de jongeren geeft aan, genoeg te slapen door op tijd te stoppen met schermgebruik. Het regiogemiddelde hiervan is vrij stabiel over de jaren heen.

MENTALE GEZONDHEID

De mentale gezondheid van de 4 tot 12-jarigen is nagenoeg gelijk gebleven de afgelopen jaren. Onder jongeren in de leeftijd van 12 tot 19 jaar lijkt er sprake te zijn van een lichte toename van psychische en/of sociale problematiek in de afgelopen vijf jaren.

SOCIALE OMGEVING

Genoeg vriendjes om mee buiten te spelen, ingrijpende gebeurtenissen in het gezin en het aantal kinderen van 0 tot 12 dat gepest wordt, zijn thema's die worden gemeten in de Kindermonitor en zijn het afgelopen jaar dus niet geactualiseerd. Het aantal jongeren van 12 tot 19 jaar dat de afgelopen 3 maanden is gepest, is in afgelopen vijf jaar op het vmbo gedaald (van 10% tot 8%) en op mhv licht gestegen (van 5% naar 6%).

Jongeren op het vmbo zijn de afgelopen jaren positiever geworden over de communicatie met hun ouders. Voor jongeren op het mhv is dat gemiddeld gelijk gebleven. De tevredenheid over de contacten met huisgenoten en leeftijdgenoten is groot: meer dan 95% van de jongeren is tevreden.

VEERKRACHT

Schoolverzuim: Het percentage schoolverzuim op het vmbo ligt ruim hoger dan op het mhv. Beiden zijn over de jaren nagenoeg gelijk. Hierbij moet worden opgemerkt het gaat om het verzuim dat door de jongeren zelf is aangegeven, namelijk het verzuim in de vier weken voorafgaand aan het onderzoek.

FYSIEKE OMGEVING

Het aantal verkeersongevallen waarbij kinderen van 0 tot 12 jaar betrokken waren en waarbij de ambulancedienst ter plaatse kwam, is in de afgelopen 5 jaar afgenomen. Het aantal verkeersongevallen onder kinderen van 12 tot 19 jaar fluctueert in de afgelopen 5 jaar. Overige cijfers betreffende de fysieke leefomgeving zijn afkomstig uit de Kindermonitor en worden daarom hier niet nader besproken.

KWALITEIT VAN LEVEN/ ZELFREDZAAMHEID/ SAMENREDZAAMHEID

Bijna alle jongeren in de regio ervaren een (zeer) goede gezondheid (97%) en zijn tevreden met hun leven (97% op het vmbo, 96% op het mhv). Zij hebben vertrouwen in de toekomst (vmbo 96%, mhv 95%).

Deze en andere gegevens vindt u in de bijlage Tabellenboek IJR, verderop in deze rapportage bij Meerjarentrends en andere data.

Voeg toe aan selectie